Pod koniec pierwszego tygodnia maja Włodzimierz Skalik, poseł Konfederacji Korony Polskiej, opublikował wpis, w którym stwierdził, że 35 mln euro, za które miano wybudować małopolską giełdę rolniczą, przeznaczono na „cele obronne… banderowskiej Ukrainy”. „Rządzą nami zdrajcy” – skwitował. Podobne doniesienia opublikował Grzegorz Braun, pytając o to, gdzie jest 35 mln euro dla Małopolski.
Do wpisu Skalika dołączone jest jednak nagranie, które przedstawia rozmowę dotyczącą przekazania wspomnianych środków na inne cele. Najprawdopodobniej odbyła się ona podczas posiedzenia Komisji Rolnictwa i Modernizacji Terenów Wiejskich działającej przy wojewódzkim sejmiku.
W trakcie dyskusji słyszymy, że strona brukselska przychyliła się do pomysłu, że „środki, które między innymi miały być pierwotnie skierowane na ten projekt, ze względu na sytuację, która obecnie panuje, będą przesunięte na ogólnie pojęte bezpieczeństwo” [czas nagrania: 00:59].
Następnie inny z uczestników posiedzenia dopytuje, czy chodzi o bezpieczeństwo związane z sytuacją wojenną, po czym otrzymuje pozytywną odpowiedź [czas nagrania: 01:31]. Dzieli się również opinią, że Unia Europejska mogła zażądać takiego działania, ponieważ „ogromne pieniądze zostały przetransformowane na pomoc dla Ukrainy i wspieranie jej w tych działaniach obronnych przed Rosjanami”.
UMWM: pieniądze nie trafiły na Ukrainę
Z pytaniami w tej sprawie skierowaliśmy się do biura prasowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego (UMWM). Jak nas poinformowano, środki pierwotnie zaplanowane na budowę giełdy rolnej rzeczywiście będą przeznaczone na inny cel.
Te pieniądze, pochodzące z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, przesunięto w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski (FEM). Zgodnie z nowym planem trafią one na zadania związane z budowaniem odporności województwa małopolskiego na różnego rodzaju kryzysy. Łączna wartość przeniesionych środków wynosi 254 mln euro, a więc więcej, niż wcześniej zarezerwowano na budowę giełdy.
Warto podkreślić, że program regionalny jakim jest FEM dotyczy wyłącznie projektów realizowanych na terenie województwa i na rzecz jego mieszkańców. W związku z tym środki, o których pisał Skalik, nie mogą trafić na Ukrainę, co potwierdziło dla nas biuro prasowe UMWM.
„Unijne środki nie zostały przekazane na cele związane z obronnością Ukrainy, pomocą wojskową na rzecz tego kraju, wsparciem jego sektora wojskowego ani jakimikolwiek innymi działaniami związanymi z Ukrainą. Środki przesuwane w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski mają służyć budowaniu bezpieczeństwa i odporności Małopolski”. – odpowiedziało biuro prasowe Urzędu Marszałkowskiego.
Na co zostaną wydane środki?
Z odpowiedzi biura prasowego dowiadujemy się również, że zmiany w wydatkowaniu unijnych pieniędzy formalnie potwierdził komitet monitorujący program FEM. W jego skład wchodzą m.in. marszałek województwa i pracownicy urzędu, a także przedstawiciele ministerstw, samorządów czy organizacji zrzeszających pracodawców.
Wśród zmian programu zatwierdzonych w uchwale komitetu znalazły się zapisy dotyczące m.in. przygotowania właściwych podmiotów do wykonywania zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej (s. 62), zapewnienia bezpieczeństwa wodnego (s. 45), zakupu taboru kolejowego z możliwością do wykorzystania na potrzeby ewakuacji ludności czy przebudowy dróg z uwzględnieniem tworzenia warunków dla ewakuacji lub wspierania mobilności wojskowej (s. 50-51).
Przesunięcie środków pozytywnie zaopiniowało także Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, a ostatecznie w marcu 2026 roku zmiany w programie zatwierdziła Komisja Europejska.
A co z planami budowy giełdy rolnej?
Prace nad utworzeniem małopolskiej giełdy rolnej trwają od wielu lat. Pierwotnie miała powstać w podkrakowskiej Igołomii, lecz w 2020 roku wójt tamtejszej gminy zwrócił się do marszałka województwa z prośbą o zaniechanie inwestycji w tej lokalizacji. Powoływał się przy tym na protesty mieszkańców.
UMWM poinformował nas, że w bieżącym roku planowane jest pogłębione badanie potencjału sektora rolnego w regionie. Ma ono dać odpowiedzi na pytania dotyczące optymalnego modelu wsparcia dystrybucji produktów rolnych wraz z określeniem roli giełdy rolnej funkcjonowaniu rynku hurtowego w regionie.
W związku m.in. z tym, że nie zapadła decyzja w sprawie lokalizacji czy realizatora omawianej inwestycji, a możliwości zastosowania programu FEM jako jedynego jej źródła finansowania są ograniczone, zrezygnowano z budowy giełdy w ramach omawianych funduszy.
Mimo to UMWM nadal poszukuje środków na realizację tej inwestycji. 25 maja wystosowano do ministra rolnictwa i rozwoju wsi prośbę o uruchomienie środków finansowych wspierających jej budowę.
