W pierwszej połowie sierpnia 2026 roku państwa NATO i Ukraina przeprowadziły ćwiczenia wojskowe na Łotwie. Jeszcze w ich trakcie w mediach społecznościowych pojawiło się wideo przypominające materiał informacyjny telewizji Euronews, według którego ukraiński żołnierz rzekomo zastrzelił trzech żołnierzy NATO, a następnie sam popełnił samobójstwo. Według tego przekazu, ćwiczenia miały zostać przerwane. NATO poinformowało agencję AFP, że taki incydent nie miał miejsca i że ćwiczenia zakończyły się zgodnie z planem. Stacja Euronews zaprzeczyła również, jakoby kiedykolwiek opublikowała taki materiał wideo.
„’BALTIC TRUST 2026′: Ukraińczyk zabija trzech żołnierzy NATO, i popełnia samobójstwo podczas ćwiczeń na Łotwie.” – głosi post na Facebooku do którego dołączono trwające około minuty wideo wyglądające jak materiał informacyjny europejskiej stacji telewizyjnej Euronews. I dalej czytamy: „Cztery osoby zginęły na poligonie wojskowym Silesia w południowej Łotwie podczas międzynarodowych ćwiczeń NATO 'Baltic Trust 2026′ (Baltic Trust 26) 13 sierpnia, donosi Euronews. Według dowództwa, ukraiński żołnierz otworzył ogień do sojuszników, zabijając trzech żołnierzy NATO, a następnie popełnił samobójstwo”. [Zachowaliśmy pisownię oryginalną posta z niegramatyczną formą „Ukraińczyk” oraz błędną nazwą poligonu Silesia.]
W materiale słyszymy lektora, który mówi w sposób sztuczny w języku angielskim, informując o incydencie z użyciem broni palnej podczas ćwiczeń wojskowych na południu Łotwy, w wyniku którego cztery osoby miały ponieść śmierć 13 sierpnia 2026 roku. Zgodnie z treścią nagrania ukraiński żołnierz rzekomo otworzył ogień i zabił trzech żołnierzy NATO, po czym sam odebrał sobie życie. Według tego przekazu w wyniku incydentu ćwiczenia wojskowe miały zostać przerwane.
Nagranie opublikowało konto na platformie X, a także kanały na Telegramie (tutaj, tutaj, tutaj). Rzekoma informacja wraz z nagraniem pojawiła się też na stronie Poland.news-pravda.com, która systematycznie publikuje fałszywe treści na temat wojny w Ukrainie, i z których szereg AFP obaliła w przeszłości (tutaj, tutaj, tutaj). Publikację wraz z nagraniem zamieściła siostrzana wersja językowa słowackiej Pravdy.
Przekaz ukazał się w wielu językach m.in. po słowacku, czesku, niemiecku, angielsku, bułgarsku oraz holendersku.
Jednak przeprowadzona przez agencję AFP weryfikacja wykazała, że w nagraniu użyto wygenerowanej przez narzędzia oparte na AI wypowiedzi, oraz że stacja Euronews nigdy nie opublikowała takiej relacji. Zarówno NATO jak i łotewskie siły zbrojne określiły przekaz jako część kampanii dezinformacyjnej.
NATO i łotewskie siły zbrojne dementują
Baltic Trust 26 to wspólne ćwiczenia wojskowe, które odbyły się na poligonie Selonia (Sēlija) w południowej Łotwie między 3 a 14 sierpnia 2026 r. W ćwiczeniach wzięło udział łącznie około 650 żołnierzy z Łotwy, z innych państw NATO oraz z krajów partnerskich: Ukrainy, Australii i Japonii.
Łotewskie siły zbrojne już 14 sierpnia 2026 roku kategorycznie zaprzeczyły na platformie X twierdzeniom zawartym w nagraniu wideo. „Informujemy, że jest to skoordynowana kampania dezinformacyjna. Nie doszło do żadnego incydentu, i ćwiczenia są kontynuowane bez żadnych incydentów. To wyraźny przykład kolejnej próby zdyskredytowania sił zbrojnych i NATO”.
Łotewskie ministerstwo spraw zagranicznych również zdementowało te doniesienia,określając je „fałszywymi”.
17 sierpnia 2026 r. przedstawiciel NATO powiedział agencji AFP, że „to twierdzenie jest bezzasadne”. „Ćwiczenia Baltic Trust 26 nie zostały przerwane przedwcześnie i nie doszło do żadnego incydentu opisanego w nagraniu wideo, które stało się viralem” – potwierdził przedstawiciel NATO.
Przedstawiciel NATO podał również link do komunikatu prasowego na oficjalnej stronie internetowej łotewskiego ministerstwa obrony. „Narodowe Siły Zbrojne potwierdzają, że podczas ćwiczeń nie doszło do żadnego incydentu i że ćwiczenia „Baltic Trust 26” odbyły się bez incydentów” – głosi komunikat.
Przeprowadziliśmy zaawansowane wyszukiwanie w sieci, które nie doprowadziło nas do żadnej wzmianki na temat incydentu opisanego w rzekomym materiale Euronews, w żadnym medium czy depeszy agencji informacyjnej. Nie znaleźliśmy żadnych doniesień o śmierci kogokolwiek ani o atakach na uczestników podczas omawianych ćwiczeń.
Sfabrykowany materiał
Błędnie użyte słowo „Ukraińczyk” zamiast poprawnej formy „Ukrainiec” we wpisach tutaj, tutaj oraz błędna nazwa poligonu „Silesia” (Śląsk, region znajdujący się w Polsce a nie na Łotwie) zamiast „Selonia” świadczą o stosowaniu automatycznego tłumaczenia, co jest sygnałem, który pozwala analitykom identyfikować fałszywe profile i materiały propagandowe rosyjskich kampanii dezinformacyjnych.
Euronews to europejska stacja telewizyjna z główną siedzibą w Lyonie, we Francji . Korzystając z wyszukiwarki na ogólnejstronie internetowej Euronews, a także na jej stronie w języku polskim oraz przeszukując manualnie jej profile w mediach społecznościowych, nie natrafiliśmy na analizowany przez nas materiał, ani na żadne informacje o rzekomym incydencie na poligonie w Łotwie.
„Mogę potwierdzić, że omawiany film nie jest autentyczną produkcją Euronews i nigdy nie został opublikowany, wyemitowany ani rozpowszechniony przez Euronews za pośrednictwem żadnego z naszych oficjalnych kanałów” – oświadczył 18 sierpnia 2026 roku redaktor naczelny Euronews Claus Strunz.
„Istnieje kilka wyraźnych przesłanek wskazujących na to, że film jest fałszywy. Komentarz głosowy wydaje się być wygenerowany przez sztuczną inteligencję, a czcionka i elementy graficzne użyte w filmie nie odpowiadają układowi graficznemu ani standardom produkcyjnym Euronews” – powiedział Strunz. Potwierdził również agencji AFP, że stacja nie wykorzystuje w swoich materiałach komentarza głosowego generowanego przez sztuczną inteligencję.
Korzystając zodwrotnego wyszukiwania poszczególnych klatek wideo, stwierdziliśmy, że nagranie jest kompilacją różnych ujęć. Ujęcie początkowe, przedstawiające żołnierza stojącego za taśmą bezpieczeństwa, pochodzi z 31 marca 2025 roku i zostało zarejestrowane podczas operacji ratunkowej na Litwie, gdzie czterech żołnierzy amerykańskichzginęłopodczas ćwiczeń wojskowych. Znaleźliśmy to samo zdjęcie, przypisywane litewskim siłom zbrojnym, w relacjach z nieudanej akcji ratunkowej publikowanych w kilku mediach:tutaj,tutajitutaj.
Dwa krótkie ujęcia znaku z napisem w języku łotewskim można znaleźć w kilku materiałach informacyjnych z 2025 roku dotyczących ograniczeń w zbieraniu grzybów i jagód w lasach wokół łotewskiej wsiSēlija, gdzie znajduje się również poligon wojskowy (tutajitutaj). Ujęcie rękawa z ukraińską naszywką na tle flagi NATO, a także jedno z ujęć poruszającego się pojazdu opancerzonego pochodzą z nagraniawideoNATO dokumentującego ćwiczenia wojskowe z 2025 roku (zarchiwizowanylink). Takie samo ujęcie naszywki z logo ćwiczeń Baltic Trust 2026 znaleziono naoficjalnym portalu informacyjnymŁotewskich Narodowych Sił Zbrojnych (NBS).
Poddaliśmy analizie ścieżkę audio z nagrania za pomocą narzędzia Hiya służącego do rozpoznawania sztucznie wygenerowanych połączeń głosowych. Narzędzie to dołączone do rozszerzenia InVID-WeVerify opracowanego przez agencję AFP, wykazało 99-procentowe prawdopodobieństwo, że ścieżka dźwiękowa w nagraniu została stworzona przy użyciu sztucznej inteligencji.
Analizę dźwięku przeprowadziliśmy również przy pomocy narzędzia Deepfake-total.com stworzonego przez Instytut Fraunhofera ds. Bezpieczeństwa Stosowanego i Zintegrowanego, czołowej instytucji badawczej w Niemczech. Analiza ta również wykazała wysokie prawdopodobieństwo, że dźwięk został sztucznie wygenerowany.
AFP obaliła inne przykładysfabrykowanych materiałów podszywających się pod światowe media, takie jak BBC (tutaj) oraz Euronews(tutaj, tutaj, tutaj).
Projekt Gnida, grupa badawcza OSINT analizująca rozprzestrzenianie się rosyjskiej dezinformacji, 14 sierpnia 2026 r. w poście opublikowanym w sieci X stwierdził, że film jest częścią kampanii dezinformacyjnejStorm-1516skierowanej przeciwko Ukrainie, Łotwie i NATO.
Więcej naszych artykułów weryfikacyjnych na temat wojny w Ukrainie można przeczytać tutaj.
